hadaba
halkan waxaynu inyar kaga hadli doonaa qofka salaada
ka taga waxaan uga jeedaa salaada ka taga
{qofkasalaad kaliya aan tukan walaw qaar kaleba hasoo
tukadee ilaa wakhtigii salaadu ka baxayay}
sida uu
yidhi al imaam ashshanqiidi adwaa,ul bayaanka
mujaladka 4 aad marka uu sharaxayo aayada ilaahay ku
yidhi
{dadkii
wanaagsanaa dabadood waxa yimid dad salaadii dayacay
hawadoodana raacay waxay galayaan {qayyi}
wana wabi
naarta ku yaala
hadaba
asxaabtii
Rasuulka naxariis iyo nabadgalyo allaah korkiisa ha
ahaataye iyagana Ilaah ha ka raalli ahaadee kuwa yidhi
waa gaal qofka salada ka tagaa waxa ka mid ah (Cumar
Binu Khaddaab,Cabdillaahi Ibnu Mascuud,Cabdillaahi
Ibnu Cabbaas , Mucaad Binu Jabal, Jaabir Binu
Cabdillaahi , iyo Abuu Dardaa'a).kuwii ku
igay(Taabiciyiintiina) kuwa gaaleeyay waxaa ka mid
ah:-Axmed Ibnu Xanbal,Isxaaq Binu
Raahweyhi,Cabdillaahi Ibnu Mubaarak ,Nakhaci,Al-Xakam
Binu Cutaybah,Abuu Ayuub Al-Sakhtiyaani,Abuu Daa'uud
Addayaalisi,Abuu Bakar Binu Abii shaybah,Suhayr Binu
Xarbi iyo kuwo kale Allaha ha u wada naxariistee). [
Abdil-Cadiim Al-Mundiri ayaa ku qoray kitaaabkiisa la
yidhaahdo Attarqi-ib Wattarhiib/Rajogalin iyo
Cabsiin].
"Hormoodada
Mad-habuhuna (A'imada) qaar waxay banneeyeen in loo
dilo gaalnimo qofkii inta la faro tukashada Salaadda
diida balse faradnimadeeda (waajibnimadeeda) aan ka
madax adaygayn sida:- Axmed ,Isxaaq iyo Ina Mubaarak:
waxa jira
aayado wax kamida
1:allaah
subxaanahu wuxuu yidhi:-(Naf
walba waxay u xidhan tahay waxay camal fashay hase
yeeshee midiglayaashu (kuwa buuggooda camal
midigta laga siiyay) waxay geli
Jannooyin , iyagoo iswaydiin, kuwii danbiilayaasha
ahaa , iyagoo ku odhan maxaa idin galiyay Naarta
Saqara (lagu magacaabo) ,
waxay yidhaahdeen (ugu jawaabeen)
ka mid maanaan ahayn kuwa tukada
, mana aanaan ahayn kuwo quudiya miskiinka ,waxaanannu
ahayn kuwo la tiimbada kuwa xumaanta tiimbanaya
(dabalanaya macnaa) [Suuradda Al-Muddasir 38-47].
Xadiisyada
ka soo arooray Nabigeenna allaah haka amaano xaga
saree qofka Salaadda ka taga gaalnimo ku sheegay sida
xadiisyadan hoos ku qoran oo kale:
2-Jaabir Allaha ka raalli
ahaadee waxaa laga soo weriyay in Rasuulkii Ilaahay
allaah haka amaano xaga saree uu yidhi:-(Ninka
(qofka) iyo gaalnimada
waxaa u dhaxeeya ka tagista Salaadda) [Kooxdaa
warisay Bukhaari iyo Nisaa'i mooyaane].
3-Buraydah
Allaha ka raalli ahaadee waxaa laga soo wariyay in
Nabigeennu naxariis iyo nabadgalyo allaah korkiisa
ahaataye uu yidhi:-(Ballantii
noo dhaxaysay annaga iyo iyagu waa Salaadda, markaa
kii tagaa wuu gaaloobay) [Shantaa warisay].
4-Cabdillaahi Binu Camar Binul-Caas Allaha ka raalli
ahaadee waxaa laga soo wariyay in Nabigeennu allaah
haka amano xaga saree uu maalin ka hadlay Salaadda
yidhina:-(Ka ilaaliya iyada
(Salaadda) waxay u
noqotaa maalinta Qiyaamada iftiin,bur-haan
(caddayn) iyo badbaado . Kaan
ilaalinna uma noqoto iftiin, burhaan iyo badbaado
toona,waxaanu maalinta Qiyaamada meel la maraa
Qaaruun, Fircoon , Haamaan iyo Ubayyi Binu Khalaf)
[Waxaa weriyay Axmed,Dabaraani iyo Ibnu Xibbaan
,sanadkiisuna(cuskashadiisuna) waa fiican yahay].